Ανάμεσα στην Πάτμο και την Κάλυμνο, η Λέρος είναι το νησίμε τους πολλούς και όμορφους κόλπους. Ένας απ'αυτούς, μάλιστα, που φιλοξενεί και το κυριότερο λιμάνι, το Λακκί, είναι ο μεγαλύερος και ο ασφαλέστερος των Δωδεκανήσων. Χωρίς ψηλά βουνά, με πολύ πράσινο και κυρίως πεύκα, έχει έκταση 53 τ.χλ.μ. και ακτογραμμή 71 χλμ. Ο πληθυσμός της ξεπερνάει τους 8,000 κατοίκους, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι συγκεντρωμένοι στο Λακκί και τους τρεις μεγάλους οικισμούς που είναι ενωμένοι μεταξύ τους. Τον Πλάτανο, που είναι η πρωτεύουσα, την Αγία Μαρίνα, το δεύτερο λιμάνι του νησιού και το Παντέλι.
Ο Πλάτανος είναι η πρωτεύουσα του νησιού, αμφιθεατρικά χτισμένη, κάτω από το επιβλητικό κάστρο,με τα παραδοσιακά της σπίτια, τα γραφικά σοκάκια και μια μικρή πλατεία με έναν πλάτανο στη μέση και το δημαρχείο στη μία του πλευρά. Ψηλά στο χωριό, στους πρόποδες του κάστρου,η παλιά εκκλησία της Αγίας Παρασκευής. Η επίσκεψη στο κάστρο αξίζει οπωσδήποτε. Από εκεί πάνω μπορεί κανείς να θαυμάσει τις δαντελένιες ακρογιαλιές με τις ωραίες αμμουδιές και τη γαλάζια θάλασσα. Από την πλατεία του Πλατάνου, ένας κατηφορικός δρόμος οδηγεί μετά από περίπου 500μέτρα στη γραφική Αγία Μαρίνα, το δεύτερο λιμάνι της Λέρου. Υπάρχουν εδώ ελάχιστα ερείπια αρχαίας πόλης. Οι δύο οικισμοί είναι ενωμένοι. Νότια του Πλατάνου βρίσκεται ο τρίτος οικισμός, το Παντέλι, στο μυχό του ομώνυμου όρμου με αμμουδιά. Και οι τρεις οικισμοί είναι πλέον ενωμένοι αφού χρόνο με το χρόνο χτίστηκαν σπίτια ενδιάμεσα, ακολουθώντας το ανάγλυφο του φυσικού τοπίου. Το κυριότερο λιμάνι του νησιού μέσα στον κλειστό και ασφαλή όρμο του, είναι το Λακκί.
Μεγάλα κτίρια,φαρδείς δρόμοι και πολύ πράσινο του δίνουν μια τελείως διαφορετική εικόνα από εκείνη των χωριών που πρόκειται να συνατήσει κανείς επισκεπτόμενος το νησί. Απέχει 3,5 χλμ.από την πρωτεύουσα, τον Πλάτανο. Εδώ οι επισκέπτες μπορούν να δουν το ηρώο των νεκρών του Αντιτορπιλικού "Βασ. Όλγα" και την προτομή του κυβερνήτη του πλωτάρχη Μπλέσσα, που βυθίστηκε στο λιμάνι στις 26 Σεπτ. 1943 από γερμανικά βομβαρδιστικά αεροπλάνα. Τα Άλιντα είναι ένας όμορφος παραθαλάσσιος οικισμόςμε εκτεταμένη αμμουδιά και ολοκάθαρη θάλασσα. Βρίσκεται 3 χλμ. ΒΔ του Πλάτανου, στο βάθος του όρμου των Αλίντων (ή Αγίας Μαρίνας). Δυτικά του όρμου της Αγίας Μαρίνας και σε μικρή απόσταση (σχηματίζεται εκεί ένας λαιμός) θα συναντήσουμε τον όρμο της Γούρνας με δύο περίφημες αμμουδιές, της Κόκκαλης και του Δρυμώνα. Γραφικός είναι στην περιοχή αυτή και ο Άγιος Ισίδωρος. Στο βορειότερο άκρο
του νησιού της Λέρου είναι το Παρθένι και ο ομώνυμος κόλπος του με το νησάκι Αρχάγγελος στην είσοδό του. Βρίσκεται 9 χλμ. από τον Πλάτανο και λέγεται
ότι εκεί χτίστηκε το ιερό της Παρθένου Αρτέμιδος απ'όπου πήρε και το σημερινό όνομα. Από το Παρθένι υπάρχει συγκοινωνία με καίκι για τους Λειψούς, που είναι πολύ κοντά. Κοντά στο Παρθένι, βρίσκεται επίσης και το αεροδρόμιο της Λέρου. Ο Ξηρόκαμπος είναι ένα παλιό παραθαλάσσιο χωριό στο νοτιότερο άκρο του νησιού 8 χλμ. από τον Πλάτανο. Βρίσκεται στο μυχό του στενού ομώνυμου όρμου και διαθέτει όμορφη
παραλία με πεντακάθαρα νερά.
Η Λέρος κατοικήθηκε στους προϊστορικούς χρόνους. Πιθανόν, οι πρώτοι κάτοικοί του ναήταν οι Πελασγοί, οι Λέλεγες και οι Κάρες. Αργότερα ήρθαν οι Δωριείς που διώχτηκαν από τους Ίωνες. Από κει και πέρα η Λέρος συνδέθηκε στενάμε τις ιωνικές πόλειςκαι ιδιαίτερα με τη Μίλητο. Ακολούθησε η κατάληψη από τους Πέρσες, που απεχώρησαν μετά την ήττα τους στην Ελλάδα.
Το 1316 κυρίαρχοι του νησιού γίνονται οι ιππότες του τάγματος του Αγίου Ιωάννου. Από το 1455 μέχρι το 1527 γίνονται αλλεπάλληλες πειρατικές επιδρομές για την κατάληψη του νησιού. Το 1522 καταλαμβάνεται από τους Τούρκους και παραμένει υπό κατοχή μέχρι το 1821 που ξέσπασε η ελληνική επανάσταση, οπότε και αποτέλεσε τμήμα του ελεύθερου ελληνικού κράτους. Το 1912 η Λέρος περιέρχεται στους Ιταλούς, όπως και τα άλλα νησιά της Δωδεκανήσου. Η Ι ταλική κατογή τερματίζεται το 1943 όταν κυριεύονται από τους Γερμανούς. Κατά την Ιταλοκρατκία πραγματοποιήθηκαν σημαντικά οχυρωματικά έργα και στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Στο Λακκί δημιουργήθηκε μία νέα πόλη, με την χαρακτηριστική αρχιτεκτονική της, που αποτελεί ευρωπαϊκή μοναδικότητα για την περίοδο του μεσοπολέμου. Η ένωση της Λέρου με την Ελλάδα έγινε τελικά το 1948.